Mutu i Chelsea, czyli jak stracić 17 milionów EUR przez zażywanie kokainy...

W 2003 roku Adrian Mutu był na szczycie. Zakupiony z Parmy za 22,500,000 EUR przez napędzaną rosyjskimi pieniędzmi Chelsea otrzymał wysoki kontrakt i możliwość gry na najwyższym poziomie. Zaczął świetnie, potem pojawiły się problemy. We wrześniu 2004 roku wykryto w jego organizmie kokainę. FA zawiesiła go na 7 miesięcy, Chelsea podjęła decyzję o rozwiązaniu kontraktu z winy zawodnika. Następnym krokiem angielskiego klubu było podjęcie walki o odszkodowanie na podstawie Artykułu 17 FIFA Regulations on the Status and transfer of Players.

Historia sporów z wykorzystaniem Art. 17 (wcześniej 22) liczy już sobie ładnych kilka lat. Zgodnie z nim: 

„Odszkodowania za rozwiązanie kontraktu oblicza się z uwzględnieniem prawa danego kraju, specyfiki sportu, a także wszelkich innych obiektywnych kryteriów. Te kryteria obejmują w szczególności wynagrodzenia i korzyści wynikające z obowiązującego i/lub nowego kontraktu, ilość czasu do końca umowy do maksymalnie pięciu lat, opłaty i wydatki poniesione i wypłacone przez były klub (amortyzowane przez okres trwania umowy), a także fakt czy rozwiązanie kontraktu nastąpiło w trakcie okresu ochronnego”.

 

Mówiąc najprościej - w sytuacji kiedy zawodnik przed upływem kontraktu decyduje się go rozwiązać bez uzasadnionej przyczyny klubowi należy się odszkodowanie.  Z kolejnych paragrafów wynika, iż jeżeli zawodnik uczyni to w tzw. okresie ochronnym (3 lata lub 3 sezony jeśli w momencie podpisywania kontraktu ma poniżej 28 lat, i 2 lata lub 2 sezony jeżeli powyżej) to dodatkowo grożą jemu, jak również klubowi z którym podpisuje kontrakt, sankcje sportowe (zawieszenie dla zawodnika, zakaz dokonywania transferów dla klubu).  Linia orzecznicza CAS jednoznacznie wskazuje, że w przypadku przedłużenia umowy okres ochronny liczy się od początku. Ważny jest również fakt, iż ciężar wypłacenia odszkodowania spoczywa solidarnie na zawodniku i na jego nowym klubie.

Nie da się ukryć, że zarówno brzmienie artykułu jak i najbardziej znane spory prawne (Webster, Matuzalem, Mexes, De Sanctis) koncentrują się na sytuacji, w której to zawodnik podejmuje świadomą decyzję i jednostronnie zrywa kontrakt bez uzasadnionej przyczyny. Zazwyczaj sprowadza się to do sytuacji, w której lepszy klub oferuje mu lepsze pieniądze, ale obecny nie chce go sprzedać lub nie zadawala go oferta (Webster chciał zamienić Hearts na Glasgow Rangers, Matuzalem Schahtar na Saragossę, Mexes Auxerre na Romę, De Sanctis Udinese na Sevillę). Adrian Mutu nie chciał nigdzie odchodzić, Adrian Mutu chciał grać dla Chelsea. Jednak jak oświadczył klub: 

„Adrian Mutu, zażywając narkotyki naruszył zarówno kontrakt jak i przepisy federacji”

To stwierdzenie i ostateczna decyzja o zerwaniu kontraktu z piłkarzem dały początek jednej z najdłuższych batalii sądowych w sporcie. Sam Trybunał Arbitrażowy ds. Sportu w Lozannie (CAS, we francuskiej wersji językowej TAS) różnymi częściami sporu prawnego między Mutu a Chelsea zajmował się aż trzy razy. 

1. CAS 2005/A/876 Adrian Mutu v/ Chelsea Football Club

Odwołanie Adriana Mutu od decyzji Football Association Premier League Appeals Committee.

CAS orzekł, iż zażywanie kokainy oznacza jednostronne zerwanie kontraktu bez uzasadnionej przyczyny. Co za tym idzie, Chelsea ma pełne prawo wystąpić do FIFA Dispute Resolution Chamber o odszkodowanie z tytułu Art. 17 jak i ewentualne nałożenie sportowych sankcji.
 

2. CAS 2006/A/1192 Chelsea Football Club Limited v/ Adrian Mutu

Odwołanie Chelsea od decyzji FIFA Dispute Resolution Chamber stwierdzającej, iż organ ten nie ma jurysdykcji by orzec o odszkodowaniu wynikającym z Art. 17

CAS orzeka, iż FIFA DRC jest właściwym organem i zwraca sprawę do ponownego rozpatrzenia.

3. CAS 2008/A/1644 Adrian Mutu v/ Chelsea Football Club Limited

Odwołanie od decyzji FIFA DRC nakazującej Mutu wypłacenie Chelsea odszkodowania w wysokości 17,173,990 EUR.

CAS odrzucił odwołanie piłkarza i podtrzymał decyzję FIFA DRC. Na wyżej wymienioną sumę składają się:

16,500,000 EUR (część kosztów transferu, która nie została zamortyzowana)

307, 340 EUR (część bonusu za podpis  -tzw. sign-on fee, która nie została zamortyzowana)

366,650 EUR (część pieniędzy wypłaconych przez klub agentowi Mutu, która nie została zamortyzowana)

Decyzje CAS są ostateczne, w zasadzie nie przysługuje od nich apelacja. Jedyną opcją jest Szwajcarski Trybunał Federalny. Oczywiste jest, iż Mutu nie mając nic do stracenia postanowił walczyć dalej, jednak 99% takich apelacji jest odrzucanych i tak też się stało w sytuacji rumuńskiego napastnika.

Na zakończenie warto dodać, iż w przypadku wypłaty odszkodowań z Art. 17 to nowe kluby zawodników wypłacają pieniądze (solidarna odpowiedzialność). Sytuacja Mutu jest jednak inna z tego powodu, iż został on zawieszony, a  kontrakt został rozwiązany przez klub, choć z jego winy. Dodatkowo, sprawy toczące się przed CAS odbywały się bez udziału przyszłego klubu Mutu (Juventusu), co w sprawach z Art.17 nigdy wcześniej i później się nie zdarzało.

Sytuacja się jednak zmieniła, w 2011 Chelsea zdecydowała się wejść na drogę prawną przeciwko Juventusowi. Biorąc pod uwagę, iż Mutu dołączył do Juve jako wolny agent, po odcierpieniu zawieszenia i po tym jak to klub rozwiązał z nim umowę, a także fakt, iż po roku napastnik opuścił szeregi drużyny z Turynu trudno spodziewać się korzystnej decyzji dla The Blues.